Ciekawostki

Ciekawostki na temat miejsc pochodzenia niektórych znalezionych narzutowych skał osadowych.

Skamieniałości narzutowe okresu sylurskiego w wiekszości pochodzą ze skał osadowych z rejonu środkowego Bałtyku (Klintu sylurskiego). Są pozostałością po płytkim morzu szelfowym, które otaczało dawny kontynent Euramerykę. Fauna bogata była w koralowce i inne zwierzęta typowe dla strefy szelfowej.

Klint sylurski to struktura geologiczna (zbudowana z wapieni), ciągnąca się od szwedzkiej wyspy Gotlandii do wybrzeży Estonii, na dnie Bałtyku. W dużym stopniu zniszczona (zdarta) przez lądolód skandynawski.

Klint Morza Bałtyckiego to struktura geologiczna (zbudowana z wapieni i piaskowców), ciągnąca się od szwedzkiej wyspy Olandii do wybrzeży Estonii, na dnie Bałtyku. W dużym stopniu zniszczona (zdarta) przez lądolód skandynawski.

Piaskowiec mioceński


Piaskowiec mioceński
Piaskowiec mioceński

Piaskowiec kwarcowy o lepiszczu krzemionkowym, biały na świeżym przełamie (ten sam typ piaskowca co Głaz Mszczonowski), miocen, głaz narzutowy (1,5m x 1m x 1m), miejsce znalezienia: Zgierz-oś.650-lecia, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Piaskowiec ten prawdopodobnie został przetransportowany przez lądolód w czasie zlodowacenia Warty z niedalekiej odległości a nie jak większość skał ze Skandynawii lub niecki Bałtyku.

Krzemień bałtycki (rugijski)


Krzemienie bałtycke
Krzemienie bałtyckie

Krzemienie bałtyckie (rugijskie), kreda górna, narzutniaki, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany oraz Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Krzemienie o charakterystycznej czarnej barwie. W osadach polodowcowych centralnej Polski bardzo liczne. Skały pochodzą z południowo-zachodniego dna Bałtyku. Obecnie wychodnie tych skał, w których są tego rodzaju krzemienie znajdują się na wyspie Rugia w Niemczech. Źródło zdjęcia: https://sadurski.com/wyspa-rugia-ciekawostki/

Krzemień bałtycki


Krzemień bałtycki
Krzemień bałtycki

Krzemień bałtycki, kreda górna, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany, okolice Zgierza, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

W osadach polodowcowych centralnej Polski bardzo liczny. Skała pochodzi z południowo-zachodniego dna Bałtyku. Zawiera czasem szczątki mszywiołów, które nie uległy całkowitemu rozpuszczeniu.

Krzemień pasiasty


krzemień pasiasty
krzemien-pasiasty
krzemien-pasiasty
krzemien-pasiasty

Krzemień pasiasty, jura górna: kimeryd, narzutniaki, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany, okolice Zgierza, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

W osadach polodowcowych również można natrafić na krzemienie pasiaste. Skała prawdopodobnie pochodzi z dna Bałtyku (możliwy rejon nad północno-zachodnią Polską).

Syderyt z amonitami


amonity w syderycie
amonity w syderycie

[742] Amonity w syderycie, jura środkowa: kelowej górny, porwak - kra łukowska, miejsce znalezienia: Łuków okolice Siedlec, Polska, dar Pana Pawła Żochowskiego, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Skała najprawdopodobniej pochodzi z dna Bałtyku na północny-zachód od płw. sambijskiego na wysokości Kłajpedy.

Piaskowiec dewoński


piaskowiec dewoński
piaskowiec dewoński

[537] Piaskowiec dewoński, dewon środkowy, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.

Skała najprawdopodobniej pochodzi z dna Bałtyku w okolicy wybrzeża północno-zachodniej Łotwy. Wychodnie tej skały znajdują się na Łotwie oraz w Estonii.

Czerwony piaskowiec dewoński (Old Red)


piaskowiec dewoński
piaskowiec dewoński
piaskowiec Old Red
piaskowiec Old Red

Czerwony piaskowiec dewoński, dewon środkowy, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Skała pochodzi z dna Bałtyku (około 40 km od południowo-zachodniego wybrzeża Łotwy). Old Red nie zawiera skamieniałości.

Wapień beyrichiowy


wapień beyrichiowy
wapień beyrichiowy

[1103] Wapień beyrichiowy z Simplicibeyrichia globifera, sylur: ludlow, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Wapień swoją nazwę zawdzięcza rodzajowi małżoraczka, który licznie w nim występuje. Skała pochodzi z dna Bałtyku na południe od Gotlandii - Szwecja (bliżej 56°).

Dolomit Karma


dolomit Kaarma
dolomit Kaarma

[792] Dolomit Karma, sylur: ludlow, Paadla Stage narzutniak, miejsce znalezienia: Jacków, gm. Daszyna, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Skała pochodzi z okolicy wyspy Saremy. Wychodnie tej skały znajdują się na Saremie.

Wapień onkoidowy


wapień onkoidowy
wapień onkoidowy

[893] Wapień onkoidowy z koralowcem Favosites caelestis, sylur: wenlok: homer, Rootsiküla Stage, narzutniak, miejsce znalezienia: Florentynów okolice Parzęczewa, woj. łódzkie, Polska, fot. Jarosław Kulik, coll. Daniel Wybraśńki.

Skała prawdopodobnie pochodzi z okolic Saremy. Mogła być częścią nieistniejącego już klintu sylurskiego. Obecnie wychodnie tej skały znajdują się na wyspie Sarema (klify od strony zachodniej, np. klif Soeginina).

Wapień wschodnio-bałtycki


wapień wschodnio-bałtycki
wapień wschodnio-bałtycki

[214] Wapień wschodnio-bałtycki (o tłustym przełamie), sylur: landower, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów, okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Wapień pochodzi z dna Bałtyku na północny zachód od Saremy - Estonia.

Wapień borealisowy


wapień borealisowy
wapień borealisowy

[1068] Wapień borealisowy, sylur: landower - rhuddan, Juuru Stage, narzutniak, miejsce znalezienia: Jacków, gm. Daszyna, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Swoją nazwę zawdzięcza nagromadzeniu muszli ramienionogów z rodzaju Borealis. Skała najprawdopodobniej pochodzi z dna morskiego w okolicy wyspy Hiumy. Obecnie wychodnie tej skały znajdują się w różnych miejscach w Estonii np.(w prowincji Viruma Zachodnia, Lääne, Rapla oraz na południowym wybrzeżu Hiumy).

Wapień Paleoporella


wapień paleoporella
wapień paleoporella

Wapień Paleoporella, ordowik górny: kat, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, fot. Jarosław Kulik.

Nazwa wapienia pochodzi od alg z rodzaju Paleoporella. Wapień pochodzi z dna morskiego w okolicach północnej części Olandii - Szwecja.

Wapień szary / oolitowy


wapień szary / oolitowy
wapień szry / oolitowy
ooidy
ooidy

[940] Wapień szary z Orthoceras regulare / oolitowy, ordowik środkowy: darriwil, Lasnamägi Stage (spąg), narzutniak, miejsce znalezienia: Gołaszyny okolice Parzęczewa, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Skała pochodzi z nieistniejących już wychodni klintu morza bałtyckiego. Obecnie wychodnie tej skały znajdują się na północnym wybrzeżu Estonii np. (klify Väike-Pakri Island).

Czerwony wapień ortocerasowy


czerwony wapień ortocerasowy
czerwony wapień ortocerasowy

[1033] Czerwony wapień ortocerasowy, ordowik środkowy: darriwil, narzutniak, miejsce znalezienia: Bramka okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Swoją nazwę zawdzięcza nagromadeniu w nim muszli głowonogów, najczęściej zaliczanych do rodzaju Orthoceras. Pochodzi z dna morskiego w okolicach wyspy Olandii - Szwecja (na wschód od wyspy). Obecnie wychodnie tej skały znajdują się na Olandii.

Szary wapień


wapień Kunda
Anthoceras vaginatum
wapień Kunda
geoda kalcytowa

[460] Szary wapień z Anthoceras vaginatum, ordowik środkowy: darriwil, Kunda Stage, narzutniak, miejsce znalezienia: Florentynów okolice Parzęczewa, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Skała pochodzi z nieistniejących już wychodni klintu morza bałtyckiego. Obecnie wychodnie tej skały znajdują się na północnym wybrzeżu Estonii np. (klify Väike-Pakri Island). Dodatkowo ciekawostką jest nagromadzenie geod kalcytowych wytworzonych w pustkach wapienia ( nie jest to jednak specyfika tej skały).

Piaskowiec skolitusowy


piaskowiec skolitusowy
piaskowiec skolitusowy

Piaskowiec skolitusowy, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Piaskowiec nazwano tak od rodzaju drążeń jakie w nim występują - Skolithos. Skała pochodzi z dna Bałtyku w rejonie południowo-wschodniego krańca Szwecji - Kalmar. Obecnie wychodnie tej skały również występują w tym rejonie ale też na zachodnim wybrzeżu wyspy Olandii.

Piaskowiec Kalmar


piaskowiec Kalmar
piaskowiec Kalmar

Piaskowce Kalmar, kambr, narzutniaki, miejsce znalezienia: Plaża w Rowach, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Skała pochodzi z rejonu południowo-wschodniego krańca Szwecji - Wybrzeże Cieśniny Kalmar. Jest narzutniakiem przewodnim. Piaskowce Kalmar nie zawierają skamieniałości.

Piaskowiec jotnicki


piaskowiec jotnicki
piaskowiec jotnicki
piaskowiec jotnicki
piaskowce jotnickie Höga Kusten

Piaskowce jotnickie, Proterozoik (1,2 - 1,3 mld lat), narzutniaki, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Wychodnie jotnickich piaskowców występują na dużych przestrzeniach w Zatoce Botnickiej oraz w rejonie Dalarny w Szwecji. Przykładowym miejscem gdzie można zobaczyć piaskowce czerwono-fioletowe in situ jest rejon wybrzeża Höga Kusten w Szwecji. Piaskowce z Dalarny mają barwę bardziej czerwoną niż fioletową. Skały te są narzutniakami wskaźnikowymi. Piaskowce jotnickie nie zawierają skamieniałości.

Ciekawostki na temat miejsc pochodzenia niektórych znalezionych narzutowych skał osadowych.

Skamieniałości narzutowe okresu sylurskiego w wiekszości pochodzą ze skał osadowych z rejonu środkowego Bałtyku (Klintu sylurskiego). Są pozostałością po płytkim morzu szelfowym, które otaczało dawny kontynent Euramerykę. Fauna bogata była w koralowce i inne zwierzęta typowe dla strefy szelfowej.

Klint sylurski to struktura geologiczna (zbudowana z wapieni), ciągnąca się od szwedzkiej wyspy Gotlandii do wybrzeży Estonii, na dnie Bałtyku. W dużym stopniu zniszczona (zdarta) przez lądolód skandynawski.

Klint Morza Bałtyckiego to struktura geologiczna (zbudowana z wapieni i piaskowców), ciągnąca się od szwedzkiej wyspy Olandii do wybrzeży Estonii, na dnie Bałtyku. W dużym stopniu zniszczona (zdarta) przez lądolód skandynawski.

Piaskowiec mioceński


Piaskowiec mioceński
Piaskowiec mioceński

Piaskowiec kwarcowy o lepiszczu krzemionkowym, biały na świeżym przełamie (ten sam typ piaskowca co Głaz Mszczonowski), miocen, głaz narzutowy (1,5m x 1m x 1m), miejsce znalezienia: Zgierz-oś.650-lecia, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Piaskowiec ten prawdopodobnie został przetransportowany przez lądolód w czasie zlodowacenia Warty z niedalekiej odległości a nie jak większość skał ze Skandynawii lub niecki Bałtyku.

Krzemień bałtycki (rugijski)


Krzemienie bałtyckie
Krzemienie bałtyckie

Krzemienie bałtyckie (rugijskie), kreda górna, narzutniaki, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany oraz Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Krzemienie o charakterystycznej czarnej barwie. W osadach polodowcowych centralnej Polski bardzo liczne. Skały pochodzą z południowo-zachodniego dna Bałtyku. Obecnie wychodnie tych skał, w których są tego rodzaju znajdują się na wyspie Rugia w Niemczech. Źródło zdjęcia: https://sadurski.com/wyspa-rugia-ciekawostki/

Krzemień bałtycki


Krzemień bałtycki
Krzemień bałtycki

Krzemień bałtycki, kreda górna, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany, okolice Zgierza, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

W osadach polodowcowych centralnej Polski bardzo liczny. Skała pochodzi z południowo-zachodniego dna Bałtyku. Zawiera czasem szczątki mszywiołów, które nie uległy całkowitemu rozpuszczeniu.

Krzemień pasiasty


krzemień pasiasty
krzemień pasiasty
krzemień pasiasty
krzemień pasiasty

Krzemień pasiasty, jura górna: kimeryd, narzutniaki, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany, okolice Zgierza, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik. Skała prawdopodobnie pochodzi z dna Bałtyku (na północ od wybrzeża Polski).

W osadach polodowcowych również można natrafić na krzemienie pasiaste. Skała prawdopodobnie pochodzi z dna Bałtyku (możliwy rejon nad północno-zachodnią Polską).

Syderyt z amonitami


amonity w syderycie
amonity w syderycie

Amonity w syderycie, jura środkowa: kelowej górny, porwak - kra łukowska, miejsce znalezienia: Łuków okolice Siedlec, Polska, dar Pana Pawła Żochowskiego, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Skała najprawdopodobniej pochodzi z dna Bałtyku na północny-zachód od płw. sambijskiego na wysokości Kłajpedy.

Piaskowiec dewoński


Piaskowiec dewoński
Piaskowiec dewoński

Piaskowiec dewoński, dewon środkowy, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.

Skała najprawdopodobniej pochodzi z dna Bałtyku w okolicy wybrzeża północno-zachodniej Łotwy. Wychodnie tej skały znajdują się na Łotwie oraz w Estonii.

Czerwony piaskowiec dewoński (Old Red)


Piaskowiec dewoński
Piaskowiec dewoński
Piaskowiec Old Red
Piaskowiec Old Red

Czerwony piaskowiec dewoński, dewon środkowy, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Skała pochodzi z dna Bałtyku (około 40 km od południowo-zachodniego wybrzeża Łotwy). Old Red nie zawiera skamieniałości.

Wapień beyrichiowy


wapień beyrichiowy
wapień beyrichiowy

Wapień beyrichiowy z Simplicibeyrichia globifera, sylur: ludlow, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Wapień swoją nazwę zawdzięcza rodzajowi małżoraczka, który licznie w nim występuje. Skała pochodzi z dna Bałtyku na południe od Gotlandii - Szwecja (bliżej 56°).

Dolomit Karma


dolomit Kaarma
dolomit Kaarma

Dolomit Karma, sylur: ludlow, Paadla Stage, narzutniak, miejsce znalezienia: Jacków, gm. Daszyna, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Skała pochodzi z okolicy wyspy Saremy. Wychodnie tej skały znajdują się na Saremie.

Wapień onkoidowy


wapień onkoidowy
wapień onkoidowy

Wapień onkoidowy z koralowcem Favosites caelestis, sylur: wenlok: homer, Rootsiküla Stage, narzutniak, miejsce znalezienia: Florentynów okolice Parzęczewa, woj. łódzkie, Polska, fot. Jarosław Kulik, coll. Daniel Wybraśńki.

Skała prawdopodobnie pochodzi z okolic Saremy. Mogła być częścią nieistniejącego już klintu sylurskiego. Obecnie wychodnie tej skały znajdują się na wyspie Sarema (klify od strony zachodniej, np. klif Soeginina).

Wapień wschodnio-bałtycki


wapień wschodnio-bałtycki
wapień wschodnio-bałtycki

Wapień wschodnio-bałtycki (o tłustym przełamie), sylur: landower, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów, okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Wapień pochodzi z dna Bałtyku na północny zachód od Saremy - Estonia.

Wapień borealisowy


wapień borealisowy
wapień borealisowy

Wapień borealisowy, sylur: landower - rhuddan, Juuru Stage, narzutniak, miejsce znalezienia: Jacków, gm. Daszyna, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Swoją nazwę zawdzięcza nagromadzeniu muszli ramienionogów z rodzaju Borealis. Skała najprawdopodobniej pochodzi z dna morskiego w okolicy wyspy Hiumy. Obecnie wychodnie tej skały znajdują się w różnych miejscach w Estonii np.(w prowincji Viruma Zachodnia, Lääne, Rapla oraz na południowym wybrzeżu Hiumy).

Wapień Paleoporella


wapień paleoporella
wapień paleoporella

Wapień Paleoporella, ordowik górny: kat, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, fot. Jarosław Kulik.

Nazwa wapienia pochodzi od alg z rodzaju Paleoporella. Wapień pochodzi z dna morskiego w okolicach północnej części Olandii - Szwecja.

Wapień szary / oolitowy


wapień szary / oolitowy
wapień szary / oolitowy
ooidy
ooidy

Wapień szary z Orthoceras regulare / oolitowy, ordowik środkowy: darriwil, Lasnamägi Stage (spąg), narzutniak, miejsce znalezienia: Gołaszyny okolice Parzęczewa, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Skała pochodzi z nieistniejących już wychodni klintu morza bałtyckiego. Obecnie wychodnie tej skały znajdują się na północnym wybrzeżu Estonii np. (klify Väike-Pakri Island).

Czerwony wapień ortocerasowy


czerwony wapień ortocerasowy
czerwony wapień ortocerasowy

Czerwony wapień ortocerasowy, ordowik środkowy: darriwil, narzutniak, miejsce znalezienia: Bramka okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Swoją nazwę zawdzięcza nagromadeniu w nim muszli głowonogów, najczęściej zaliczanych do rodzaju Orthoceras. Pochodzi z dna morskiego w okolicach wyspy Olandii - Szwecja (na wschód od wyspy). Obecnie wychodnie tej skały znajdują się na Olandii.

Szary wapień


wapień Kunda
Anthoceras vaginatum
wapień Kunda
geoda kalcytowa

Szary wapień z Anthoceras vaginatum, ordowik środkowy: darriwil, Kunda Stage, narzutniak, miejsce znalezienia: Florentynów okolice Parzęczewa, woj. łódzkie, Polska, fot. / coll. Jarosław Kulik.

Skała pochodzi z nieistniejących już wychodni klintu morza bałtyckiego. Obecnie wychodnie tej skały znajdują się na północnym wybrzeżu Estonii np. (klify Väike-Pakri Island). Dodatkowo ciekawostką jest nagromadzenie geod kalcytowych wytworzonych w pustkach wapienia ( nie jest to jednak specyfika tej skały).

Piaskowiec skolitusowy


piaskowiec skolitusowy
piaskowiec skolitusowy

Piaskowiec skolitusowy, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Piaskowiec nazwano tak od rodzaju drążeń jakie w nim występują - Skolithos. Skała pochodzi z dna Bałtyku w rejonie południowo-wschodniego krańca Szwecji - Kalmar. Obecnie wychodnie tej skały również występują w tym rejonie ale też na zachodnim wybrzeżu wyspy Olandii.

Piaskowiec Kalmar


piaskowiec Kalmar
piaskowiec Kalmar

Piaskowce Kalmar, kambr, narzutniaki, miejsce znalezienia: Plaża w Rowach, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Skała pochodzi z rejonu południowo-wschodniego krańca Szwecji - wybrzeże Cieśniny Kalmar. Jest narzutniakiem przewodnim. Piaskowce Kalmar nie zawierają skamieniałości.

Piaskowiec jotnicki


piaskowiec jotnicki
piaskowiec jotnicki
piaskowiec jotnicki
piaskowce jotnickie Höga Kusten

Piaskowce jotnickie, Proterozoik (1,2 - 1,3 mld lat), narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.

Wychodnie jotnickich piaskowców występują na dużych przestrzeniach w Zatoce Botnickiej oraz w rejonie Dalarny w Szwecji. Przykładowym miejscem gdzie można zobaczyć piaskowce czerwono-fioletowe in situ jest rejon wybrzeża Höga Kusten w Szwecji. Piaskowce z Dalarny mają barwę bardziej czerwoną niż fioletową. Skały te są narzutniakami wskaźnikowymi. Piaskowce jotnickie nie zawierają skamieniałości.