Skamieniałości
Struktury sinicowe
Otwornice (3D)
Gąbki
Parzydełkowce
Mięczaki
Pierścienice
Stawonogi (3D)
Incertae sedis
Mszywioły
Ramienionogi
Szkarłupnie
Półstrunowce
Strunowce (3D)
Glony
Rośliny nasienne
Ichnofosylia
Informacje
O autorach
Miejsca znalezisk
Prace terenowe
Preparowanie
Wystawa
Ciekawostki
Osady polodowcowe
Krajobraz polodowcowy
Żywe skamieniałości
Tabela stratygraficzna
Nasze publikacje
Literatura
Z historii paleontologii
Polecane strony
Wyszukiwarka haseł
Regulamin strony
Kontakt
| Rośliny nasienne (Spermatophyta) | |
|---|---|
 skamieniały odcisk liści Ginkgo |
|
| Systematyka* | |
| Królestwo | rośliny (Plantae) |
| Klad (grupa) | rośliny nasienne (Spermatophyta) |
| *) W systematyce uwzględniono jedynie klad (grupę) występujący na stronie. | |
Rośliny nasienne (Spermatophyta) to gromada roślin lądowych wytwarzających nasiona, do których zalicza się nagozalążkowe (szpilkowe) poza wyjątkami np. Ginkgo biloba i okrytozalążkowe (liściaste). Pierwszymi nasiennymi roślinami były nagozalążkowe paprocie nasienne, które pojawiły się prawdopodobnie w górnym dewonie.
Pierwsze drzewa nagozalążkowe (szpilkowe) jak Dadoxylon znane są z górnego karbonu natomiast okrytozalążkowe (liściaste) pojawiły się na przełomie jury i kredy.
Skamieniałe drewno to skamieniałość dawnego drzewa oraz jego szczątków, w którym materia organiczna została zastąpiona przez minerały, co doprowadziło do jego skamienienia. Proces ten nazywa się fosylizacją inaczej petryfikacją (kamienieniem). Proces ten może zajść np. z udziałem krzemionki, chalcedonu.
Aby mogło dojść do fosylizacji, drewno musi zostać szybko przykryte osadami (np. mułem, popiołem wulkanicznym), co ogranicza dostęp tlenu i zapobiega rozkładowi materii organicznej. W trakcie długotrwałych procesów geologicznych woda bogata w minerały (np. krzemionkę) przenika do tkanek drewna, stopniowo zastępując jego pierwotną strukturę.
W efekcie powstaje skała, która zachowuje strukturę słojów, a także kształt pnia, gałęzi. Niekiedy zachowują się nawet mikroskopowe detale komórek oraz barwa.
Bursztyn bałtycki to kopalna żywica drzew iglastych należących prawdopodobnie do różnych rodzajów np.: Pseudolarix, Pinus, Picea, Abies, Cedrus, Sequoia, Glyptostrobus, Sciadopitys. Dominowała rodzina Pinaceae. Obszarem macierzystym dawnych lasów była Fennoskandia oraz obszar dzisiejszego Bałtyku. Katastrofalne wydarzenia takie jak: opadanie pyłów wulkanicznych z Islandii na lasy (hipoteza Hanny Czeczot), sezonowe pożary powodujące poparzenia kory, nagrzewanie pni i ich pękanie, na co wskazują również dowody (hipoteza Jarosława Kulika), sezonowe tornada łamiące drzewa, podtopienia lasów związane z transgresją Morza Północnego w tamtym rejonie spowodowały stres u drzew. Reakcją obronną było nadmierne żywicowanie. Wyciekająca żywica z uszkodzonych drzew przenoszona była przez hipotetyczną rzekę Eridan (wg. Barbary Kosmowskiej-Ceranowicz) i deponowana w delcie gdańskiej od Sambii po Chłapowo. W powstałym złożu z czasem przeobraziła się w Bursztyn około 40 milionów lat temu. Kopalna żywica pochodziła z różnych pokoleń drzewostanu, co potwierdzają badania. Obecnie z bursztynu możemy się wiele dowiedzieć - jaka była roślinność, owady oraz jaki panował klimat w epoce eocenu w tamtym rejonie.
Hipoteza Jarosława Kulika:
Za jedną z przyczyn nadmiernego żywicowania drzew iglastych w eocenie oprócz skutków wulkanizmu uważam sezonowe pożary związane ze zmianą klimatu, powodujące poparzenia kory pni i gałązek, a czasem również przegrzewanie i pękanie pni. Żywica z łatwością wyciekała z uszkodzonych pni i gałęzi prawdopodobnie wprost do hipotetycznej rzeki Eridan oraz jej dopływów, albo pozostawała w podmokłych, podtopionych dolinach w których przetrwała pożary. Z czasem była wymywana wraz z osadem piaszczysto-iłowym, np. spływy powierzchniowe z terenów wzdłuż rzeki, podmywanie skarp. Silny nurt przenosił żywicę dalej w stronę morza.
Dowody przemawiające za pożarami lasów:
1a
skamieniałe drewno szpilkowe
1b
skamieniałe drewno szpilkowe
1c
skamieniałe drewno szpilkowe
2a
skamieniałe drewno szpilkowe
2b
skamieniałe drewno szpilkowe
2c
skamieniałe drewno szpilkowe
3a
skamieniałe drewno szpilkowe
3b
skamieniałe drewno szpilkowe
3c
skamieniałe drewno szpilkowe
3d
skamieniałe drewno szpilkowe
4a
skamieniałe drewno liściaste
4b
skamieniałe drewno liściaste
4c
drewno liściaste - rysunek
5a Larix?
skamieniałe drewno szpilkowe
5b Larix?
skamieniałe drewno szpilkowe
5c Larix?
skamieniałe drewno szpilkowe
5d Larix?
skamieniałe drewno szpilkowe
6a
skamieniałe drewno liściaste
6b
skamieniałe drewno liściaste
6c
skamieniałe drewno liściaste
7a
skamieniałe drewno szpilkowe
7b
skamieniałe drewno szpilkowe
7c
skamieniałe drewno szpilkowe
7d
skamieniałe drewno szpilkowe
8a
skamieniałe drewno szpilkowe
8b
skamieniałe drewno szpilkowe
8c
skamieniałe drewno szpilkowe
8d
skamieniałe drewno szpilkowe
9a
skamieniałe drewno liściaste
9b
skamieniałe drewno liściaste
9c
skamieniałe drewno liściaste
9d
skamieniałe drewno liściaste
10a Ginkgo
skamieniałe odciski liści
10b Ginkgo
skamieniałe odciski liści
10c
skamieniały odcisk liścia
10d
skamieniały odcisk liścia
10e
skamieniały odcisk liścia
10f
skamieniały odcisk liścia
10g
skamieniały fragment łodygi?
11
kopalna żywica (bursztyn)
12
kopalna żywica (bursztyn)
13
kopalna żywica (bursztyn)
14
kopalna żywica (bursztyn)
15a
kopalna żywica (bursztyn)
15b
kopalna żywica (bursztyn)
16
kopalna żywica (bursztyn)
17a
kopalna żywica (bursztyn)
17b
kopalna żywica (bursztyn)
18
kopalna żywica (bursztyn)
19
kopalna żywica (bursztyn)
20
pączkowate włoski z liści dębu
21
kopalna żywica (bursztyn)
22a
kopalna żywica (bursztyn)
22b
kopalna żywica (bursztyn)
23a
kopalna żywica (bursztyn)
23b
kopalna żywica (bursztyn)
24
kopalna żywica (bursztyn)
25
kopalna żywica (bursztyn)
26a
skamieniałe drewno liściaste
26b
skamieniałe drewno liściaste
26c
skamieniałe drewno liściaste
26d
skamieniałe drewno liściaste
27a Xenoxylon jurassicum
skamieniałe drewno szpilkowe
27b Xenoxylon jurassicum
skamieniałe drewno szpilkowe
27c Xenoxylon jurassicum
skamieniałe drewno szpilkowe
| Systematyka* | |
|---|---|
skamieniały odcisk liści Ginkgo |
|
| Królestwo | rośliny (Plantae) |
| Klad (grupa) | rośliny nasienne (Spermatophyta) |
| *) W systematyce uwzględniono jedynie klad (grupę) występujący na stronie. | |
Rośliny nasienne (Spermatophyta) to gromada roślin lądowych wytwarzających nasiona, do których zalicza się nagozalążkowe (szpilkowe) poza wyjątkami np. Ginkgo biloba i okrytozalążkowe (liściaste). Pierwszymi nasiennymi roślinami były nagozalążkowe paprocie nasienne, które pojawiły się prawdopodobnie w górnym dewonie.
Pierwsze drzewa nagozalążkowe (szpilkowe) jak Dadoxylon znane są z górnego karbonu natomiast okrytozalążkowe (liściaste) pojawiły się na przełomie jury i kredy.
Skamieniałe drewno to skamieniałość dawnego drzewa oraz jego szczątków, w którym materia organiczna została zastąpiona przez minerały, co doprowadziło do jego skamienienia. Proces ten nazywa się fosylizacją inaczej petryfikacją (kamienieniem). Proces ten może zajść np. z udziałem krzemionki, chalcedonu.
Aby mogło dojść do fosylizacji, drewno musi zostać szybko przykryte osadami (np. mułem, popiołem wulkanicznym), co ogranicza dostęp tlenu i zapobiega rozkładowi materii organicznej. W trakcie długotrwałych procesów geologicznych woda bogata w minerały (np. krzemionkę) przenika do tkanek drewna, stopniowo zastępując jego pierwotną strukturę.
W efekcie powstaje skała, która zachowuje strukturę słojów, a także kształt pnia, gałęzi. Niekiedy zachowują się nawet mikroskopowe detale komórek oraz barwa.
Bursztyn bałtycki to kopalna żywica drzew iglastych należących prawdopodobnie do różnych rodzajów np.: Pseudolarix, Pinus, Picea, Abies, Cedrus, Sequoia, Glyptostrobus, Sciadopitys. Dominowała rodzina Pinaceae. Obszarem macierzystym dawnych lasów była Fennoskandia oraz obszar dzisiejszego Bałtyku. Katastrofalne wydarzenia takie jak: opadanie pyłów wulkanicznych z Islandii na lasy (hipoteza Hanny Czeczot), sezonowe pożary powodujące poparzenia kory, nagrzewanie pni i ich pękanie, na co wskazują również dowody (hipoteza Jarosława Kulika), sezonowe tornada łamiące drzewa, podtopienia lasów związane z transgresją Morza Północnego w tamtym rejonie spowodowały stres u drzew. Reakcją obronną było nadmierne żywicowanie. Wyciekająca żywica z uszkodzonych drzew przenoszona była przez hipotetyczną rzekę Eridan (wg. Barbary Kosmowskiej-Ceranowicz) i deponowana w delcie gdańskiej od Sambii po Chłapowo. W powstałym złożu z czasem przeobraziła się w Bursztyn około 40 milionów lat temu. Kopalna żywica pochodziła z różnych pokoleń drzewostanu, co potwierdzają badania. Obecnie z bursztynu możemy się wiele dowiedzieć - jaka była roślinność, owady oraz jaki panował klimat w epoce eocenu w tamtym rejonie.
Hipoteza Jarosława Kulika:
Za jedną z przyczyn nadmiernego żywicowania drzew iglastych w eocenie oprócz skutków wulkanizmu uważam sezonowe pożary związane ze zmianą klimatu, powodujące poparzenia kory pni i gałązek, a czasem również przegrzewanie i pękanie pni. Żywica z łatwością wyciekała z uszkodzonych pni i gałęzi prawdopodobnie wprost do hipotetycznej rzeki Eridan oraz jej dopływów, albo pozostawała w podmokłych, podtopionych dolinach w których przetrwała pożary. Z czasem była wymywana wraz z osadem piaszczysto-iłowym, np. spływy powierzchniowe z terenów wzdłuż rzeki, podmywanie skarp. Silny nurt przenosił żywicę dalej w stronę morza.
Dowody przemawiające za pożarami lasów:
1a
skamieniałe drewno szpilkowe, fragment pnia, rodzina: Pinaceae, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
1b
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny, rodzina: Pinaceae, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
1c
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, rodzina: Pinaceae, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
2a
skamieniałe drewno szpilkowe, fragment pnia, rodzina: Cupressaceae, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
2b
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny, rodzina: Cupressaceae, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
2c
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, rodzina: Cupressaceae, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
3a
skamieniałe drewno szpilkowe, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Żabi Róg, okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
3b
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Żabi Róg, okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
3c
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Żabi Róg, okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
3d
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój podłużny w powiększeniu, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Żabi Róg, okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
4a
skamieniałe drewno liściaste, fragment pnia, rodzina: Juglandaceae?, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
4b
skamieniałe drewno liściaste, przekrój poprzeczny, rodzina: Juglandaceae?, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
4c
Rysunek nie jest odwzorowaniem przekroju pnia a jedynie pokazuje miejsce z którego oderwany został fragment, rys./fot. Jarosław Kulik.
5a Larix?
skamieniałe drewno szpilkowe, rodzina: Pinaceae, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Żabi Róg, okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
5b Larix?
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny, rodzina: Pinaceae, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Żabi Róg, okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
5c Larix?
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, rodzina: Pinaceae, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Żabi Róg, okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
5d Larix?
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, rodzina: Pinaceae, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Żabi Róg, okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
6a
skamieniałe drewno liściaste, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
6b
skamieniałe drewno liściaste, przekrój poprzeczny w powiększeniu, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
6c
skamieniałe drewno liściaste, przekrój poprzeczny w powiększeniu, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
7a
skamieniałe drewno szpilkowe, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Zgierz-Malinka, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
7b
skamieniałe drewno szpilkowe, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Zgierz-Malinka, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
7c
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Zgierz-Malinka, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
7d
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój podłużny promieniowy w powiększeniu, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Zgierz-Malinka, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
8a
skamieniałe drewno szpilkowe, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
8b
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
8c
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
8d
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
9a
skamieniałe drewno liściaste, rodzina: Rosaceae, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
9b
skamieniałe drewno liściaste, przekrój poprzeczny w powiększeniu, rodzina: Rosaceae, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
9c
skamieniałe drewno liściaste, przekrój poprzeczny w powiększeniu, rodzina: Rosaceae, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
9d
skamieniałe drewno liściaste, przekrój poprzeczny w powiększeniu, rodzina: Rosaceae, neogen: miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
10a Ginkgo
skamieniały fragmenty liści, neogen: wczesny miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Okolice Jasieńca, gm. Kruklanki, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Zdzisław Komarowski, oznaczył Jarosław Kulik.
10b Ginkgo
skamieniały fragmenty liści w powiększeniu, neogen: wczesny miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Okolice Jasieńca, gm. Kruklanki, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Zdzisław Komarowski, oznaczył Jarosław Kulik.
10c
skamieniały odcisk fragmentu liścia, neogen: wczesny miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Okolice Jasieńca, gm. Kruklanki, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Zdzisław Komarowski, oznaczył Jarosław Kulik.
10d
skamieniały odcisk fragmentu liścia, neogen: wczesny miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Okolice Jasieńca, gm. Kruklanki, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Zdzisław Komarowski, oznaczył Jarosław Kulik.
10e
skamieniały odcisk fragmentu liścia, neogen: wczesny miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Okolice Jasieńca, gm. Kruklanki, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Zdzisław Komarowski, oznaczył Jarosław Kulik.
10f
skamieniały odcisk liścia, neogen: wczesny miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Okolice Jasieńca, gm. Kruklanki, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Zdzisław Komarowski, oznaczył Jarosław Kulik.
10g
skamieniały fragment łodygi lub ogonka liściowego (o przekroju 2,5 mm), neogen: wczesny miocen, narzutniak, miejsce znalezienia: Okolice Jasieńca, gm. Kruklanki, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Zdzisław Komarowski, oznaczył Jarosław Kulik.
11
kopalna żywica (bursztyn), forma wewnętrzna-szczelinowa, paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Gdańsk-Stogi, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
12
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Gdańsk-Sobieszewo, Wyspa Sobieszewska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
13
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Gdańsk-Sobieszewo, Wyspa Sobieszewska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
14
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Świbno, Wyspa Sobieszewska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
15a
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Wyspa Sobieszewska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
15b
kopalna żywica (bursztyn) w naturalnym świetle przechodzącym, paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Wyspa Sobieszewska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
16
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Wyspa Sobieszewska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
17a
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Wyspa Sobieszewska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
17b
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Wyspa Sobieszewska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
18
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Ujście Wisły, Świbno, Wyspa Sobieszewska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
19
kopalna żywica (bursztyn), forma naciek zewnętrzny, paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: Ujście Wisły, Świbno, Wyspa Sobieszewska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
20
pączkowate włoski z liści dębu w bursztynie, paleogen: późny eocen, bursztyn redeponowany, miejsce znalezienia: okolice Gdańska, woj. pomorskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
21
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: wybrzeże bałtyckie, Zatoka Gdańska, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
22a
kopalna żywica (bursztyn), forma - naciek zewnętrzny, paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: wybrzeże bałtyckie, Zatoka Gdańska, Polska, dar Pana Pawła, coll. / fot. Jarosław Kulik.
22b
kopalna żywica (bursztyn) w naturalnym świetle przechodzącym, paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: wybrzeże bałtyckie, Zatoka Gdańska, Polska, dar Pana Pawła, coll. / fot. Jarosław Kulik.
23a
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: wybrzeże bałtyckie, Zatoka Gdańska, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
23b
kopalna żywica (bursztyn) w naturalnym świetle przechodzącym, paleogen: późny eocen, redeponowany, miejsce znalezienia: wybrzeże bałtyckie, Zatoka Gdańska, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
24
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, narzutniak, miejsce znalezienia: brzeg Jeziora Mamry, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, dar Pana Grzegorza Czerepoka, coll. / fot. Jarosław Kulik.
25
kopalna żywica (bursztyn), paleogen: późny eocen, narzutniaki, miejsce znalezienia: Wach, gm. Kadzidło, woj. mazowieckie, Polska, dar Pani Laury Bziukiewicz, coll. / fot. Jarosław Kulik.
26a
skamieniałe drewno liściaste, drewno dryfujące, kreda górna lub paleogen: dan, narzutniak, miejsce znalezienia: Bramka okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
26b
skamieniałe drewno liściaste, przekrój poprzeczny w powiększeniu, kreda górna lub paleogen: dan, narzutniak, miejsce znalezienia: Bramka okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
26c
skamieniałe drewno liściaste, przekrój poprzeczny w powiększeniu, kreda górna lub paleogen: dan, narzutniak, miejsce znalezienia: Bramka okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
26d
skamieniałe drewno liściaste, przekrój poprzeczny w powiększeniu, kreda górna lub paleogen: dan, narzutniak, miejsce znalezienia: Bramka okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
27a Xenoxylon jurassicum
skamieniałe drewno szpilkowe, drewno dryfujące, jura środkowa: kelowej górny, porwak - kra łukowska, miejsce znalezienia: Łuków okolice Siedlec, Polska, dar Pana Pawła Żochowskiego, coll. / fot. Jarosław Kulik.
27b Xenoxylon jurassicum
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny, jura środkowa: kelowej górny, porwak - kra łukowska, miejsce znalezienia: Łuków okolice Siedlec, Polska, dar Pana Pawła Żochowskiego, coll. / fot. Jarosław Kulik.
27c Xenoxylon jurassicum
skamieniałe drewno szpilkowe, przekrój poprzeczny w powiększeniu, jura środkowa: kelowej górny, porwak - kra łukowska, miejsce znalezienia: Łuków okolice Siedlec, Polska, dar Pana Pawła Żochowskiego, coll. / fot. Jarosław Kulik.