Skamieniałości
Struktury sinicowe
Otwornice (3D)
Gąbki
Parzydełkowce
Mięczaki
Pierścienice
Stawonogi (3D)
Incertae sedis
Mszywioły
Ramienionogi
Szkarłupnie
Półstrunowce
Strunowce (3D)
Glony
Rośliny nasienne
Ichnofosylia
Informacje
O autorach
Miejsca znalezisk
Prace terenowe
Preparowanie
Wystawa
Ciekawostki
Osady polodowcowe
Krajobraz polodowcowy
Żywe skamieniałości
Tabela stratygraficzna
Nasze publikacje
Literatura
Z historii paleontologii
Polecane strony
Wyszukiwarka haseł
Regulamin strony
Kontakt
Ichnofosylia, ichnoskamieniałości nazywane są inaczej skamieniałościami śladowymi. Są to skamieniałe ślady działalności życiowej zwierząt (np. żerowania, drążenia w osadzie, tropy, odchody, bioerozja). Niektóre skamieniałości śladowe bezkręgowców odgrywają dużą rolę jako wskaźnik paleośrodowiska, zwłaszcza w osadach ubogich w inne skamieniałości (np. we fliszu dominują drążenia). Ichnofosylia występują w skałach osadowych od kambru do dziś, np. Skolithos.
Nazwy łacińskie stosowane w oznaczeniu skamieniałości śladowych nie są nazwami rodzajowymi zwierząt a jedynie nazwami zachowań organizmów: ślady spoczynku, pełzania, drążenia, żerowania, np. Helicolithus - ślady żerowania zachowane w formie spirali. W przypadku skamieniałości śladowych powstałych w kopalnym osadzie morskim, ciężko jest współcześnie dopasować konkretne zwierzęta. Zdarza się czasem, że uda się powiązać je ze skorupiakami, wieloszczetami lub płazińcami.
Ichnofosylia, ichnoskamieniałości nazywane są inaczej skamieniałościami śladowymi. Są to skamieniałe ślady działalności życiowej zwierząt (np. żerowania, drążenia w osadzie, tropy, odchody). Niektóre skamieniałości śladowe bezkręgowców odgrywają dużą rolę jako wskaźnik paleośrodowiska, zwłaszcza w osadach ubogich w inne skamieniałości (np. we fliszu dominują drążenia). Ichnofosylia występują w skałach osadowych od kambru do dziś, np. Skolithos.
Nazwy łacińskie stosowane w oznaczeniu skamieniałości śladowych nie są nazwami rodzajowymi zwierząt a jedynie nazwami zachowań organizmów: ślady spoczynku, pełzania, drążenia, żerowania, np. Helicolithus - ślady żerowania zachowane w formie spirali). W przypadku skamieniałości śladowych powstałych w kopalnym osadzie morskim, ciężko jest współcześnie dopasować konkretne zwierzęta. Zdarza się czasem, że uda się powiązać je ze skorupiakami, wieloszczetami lub płazińcami.
1a
widoczny ślad drążenia przez owada na fragmencie drewna iglastego, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Żabi Róg okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
1b
ślad drążenia na przekroju poprzecznym drewna, neogen, narzutniak, miejsce znalezienia: Żabi Róg okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
2a fukoidy
ślady żerowania robaków, kreda górna, margiel, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
2b fukoidy
ślady żerowania robaków, kreda górna, margiel, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
3a Abeliella sp.
ślady drążenia w rostrum belemnita, kreda górna, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
3b Abeliella sp.
ślady drążenia w rostrum belemnita, kreda górna, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
3c Abeliella sp.
ślady drążenia w rostrum belemnita, kreda górna, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
4 Abeliella sp.
ślady drążenia w rostrum belemnita, kreda górna, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
5a
ślady drążenia przez owady na przekroju poprzecznym drewna liściastego, narzutniak, kreda górna, miejsce znalezienia: Bramka okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
5b
ślady drążenia w drewnie liściastym przez owady (przekrój poprzeczny w powiększeniu), narzutniak, kreda górna, miejsce znalezienia: Bramka okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
6a Thalassinoides
krzemień jako wypełnienie nory skorupiaków (od góry widoczne otwory wejściowe), kreda górna: kampan, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
6b Thalassinoides
Przykładowy kształt nory krewetki - propozycja, Rys. Jarosław Kulik.
7 Thalassinoides
krzemień jako wypełnienie nory skorupiaków, kreda górna: kampan, narzutniak, miejsce znalezienia: Zgierz - Malinka, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
8
drążenia w osadzie przez zwierzę?, kreda górna, margiel, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany okolica Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
9 Planolites
drążenia w osadzie przez zwierzę (wypełnienia norek), kreda górna: kampan lub mastrycht, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów okolica Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
10
drążenia w osadzie przez zwierzę (wypełnienia norek), kreda górna: kampan lub mastrycht, narzutniak, miejsce znalezienia: Górki Duże okolice Tuszyna, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
11
drążenie w osadzie przez zwierzę (wypełnienie norki), kreda górna, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
12
drążenie w osadzie przez zwierzę (wypełnienie norki), kreda górna, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Sowice okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
13
drążenie w osadzie przez zwierzę (wypełnienie norki), kreda górna: cenoman, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Sowice okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
14
drążenie przez inne zwierzę w gąbce morskiej, kreda lub jura, miejsce znalezienia: Florentynów okolice Parzęczewa, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
15 Oichnus
drążenie przez inne zwierzę w muszli ślimaka, jura górna, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
16a
drążenia w osadzie, jura, narzutniak, miejsce znalezienia: Celestynów, gm. Ozorków, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
16b Sulcolithos variabilis?
drążenia w osadzie, jura, narzutniak, miejsce znalezienia: Celestynów, gm. Ozorków, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
16c Sulcolithos variabilis?
drążenia w osadzie, jura, narzutniak, miejsce znalezienia: Celestynów, gm. Ozorków, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
16d Sulcolithos variabilis?
drążenia w osadzie, jura, narzutniak, miejsce znalezienia: Celestynów, gm. Ozorków, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
16e Sulcolithos variabilis?
drążenia w osadzie, jura, narzutniak, miejsce znalezienia: Celestynów, gm. Ozorków, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
17
mikroskopijne pozostałości po zjedzonej rybie (wypluwka), sylur: przydol, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów, okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
18 Cosmorhaphe
ślady żerowania w osadzie, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
19a
drążenie w koralowcu denkowym, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
19b
drążenie w koralowcu denkowym, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
20 Trypanites
drążenie w stromatoporoidzie, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
21 Trypanites
drążenie w stromatoporoidzie, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
22 Trypanites
drążenie w stromatoporoidzie, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
23 Trypanites
drążenia w koralowcu denkowym, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
24 Trypanites
drążenia w stromatoporoidzie, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
25
drążenie przez mikroorganizmy (bioerozja) w koralowcu denkowym, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
26
drążenia przez mikroorganizmy (bioerozja) w koralowcu denkowym, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
27 Osprioneides kampto
drążenia w mszywiole, sylur lub ordowik, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
28 Osprioneides kampto
drążenia w mszywiole, ordowik górny, narzutniak, miejsce znalezienia: Bramka okolice Morąga, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
29 Sulcolithos variabilis
drążenie pod mszywiołem, sylur lub ordowik, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
30 Osprioneides kampto
drążenia w mszywiole, sylur lub ordowik, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
31 Phycodes
drążenia w osadzie przez zwierzę (wypełnienia norek), sylur, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
32
drążenie w osadzie przez zwierzę (wypełnienie norki), sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
33
drążenie poziome (31 cm) w osadzie przez zwierzę, ordowik lub sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Daszyna, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
34a
drążenie poziome w osadzie przez zwierzę, ordowik lub sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Daszyna, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
34b
drążenie poziome w osadzie przez zwierzę, ordowik lub sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Daszyna, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
35a Planolites
drążenie w osadzie przez zwierzę (wypełnienie norki), sylur: landower, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
35b Planolites
drążenie w osadzie przez zwierzę (wypełnienie norki), sylur: landower, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
36 Phycodes
drążenia w osadzie przez zwierzę (wypełnienia norek), sylur: landower, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
37
drążenia w osadzie przez zwierzę (wypełnienia norek), sylur: landower, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
38 Trypanites
drążenia w stromatoporoidzie, sylur: landower, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
39 Trypanites?
drążenia w osadzie, sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Czatolin, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
40
drążenia w osadzie przez zwierzę (wypełnienia norek), ordowik lub sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Tymianka, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
41a
drążenia w osadzie przez zwierzę (wypełnienia norek), ordowik lub sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
41b
drążenia w osadzie przez zwierzę (wypełnienia norek), ordowik lub sylur, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
42 Coprulus
koprolity, ordowik górny, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
43 Sanctum
drążenie w mszywiole, ordowik, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
44 Trypanites
ślady drążenia w koralowcu przez inne zwierzę, ordowik, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
45
pozostałości po zjedzonym ramienionogu (wypluwka), ordowik górny: sandb, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. Daniel Wybrański, fot. Jarosław Kulik.
46 Monocraterion
Monocraterion sp. - drążenia w osadzie, ordowik, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów koło Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
47a Arachnostega gastrochaenae
drążenia na muszli głowonoga, ordowik, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
47b Arachnostega gastrochaenae
drążenia na muszli głowonoga, ordowik, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
48
drążenia w osadzie, ordowik środkowy: darriwil, czerwony wapień ortocerasowy, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
49
drążenia w osadzie, ordowik środkowy: darriwil, piętro: volhov, czerwony wapień ortocerasowy, narzutniak, miejsce znalezienia: Bramka, woj. warmińsko-mazurskie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
50a
drążenia w osadzie, ordowik dolny / środkowy, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
50b
drążenia w osadzie, ordowik dolny / środkowy, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
51a Skolithos linearis
drążenia, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
51b Skolithos linearis
drążenia, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Parzęczew, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
52a Skolithos linearis
drążenia, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
52b Skolithos linearis
drążenia, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Rosanów okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
53 Skolithos linearis
drążenia, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Dąbrówka Strumiany okolice Zgierza, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
54 Skolithos linearis
drążenia, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Celestynów, gm. Ozorków, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
55 Skolithos linearis
drążenia, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Celestynów, gm. Ozorków, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik. Przekazany na cele dydaktyczne dla Wydziału BiOŚ UŁ w Łodzi.
56 Skolithos linearis
drążenia, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Zgierz, woj. łódzkie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
57a Skolithos linearis
drążenia, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Łaziska, gm. Słubice, woj. mazowieckie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.
57b Skolithos linearis
drążenia, kambr: terenew, narzutniak, miejsce znalezienia: Łaziska, gm. Słubice, woj. mazowieckie, Polska, coll. / fot. Jarosław Kulik.